Romańczuk UKRYTE ENERGIE

ukryte energie TEKST

Prezentowane podczas wystawy /maj 2014/ w Galerii „Kierat I” Związku Polskich Artystów Plastyków w Szczecinie najnowsze prace Zbigniewa Romańczuka stanowią przykład poszerzania pola malarstwa za pomocą zastosowania technologii cyfrowej w kształtowaniu struktury przedstawieniowej obrazu i techniki jego wytworzenia. Odzwierciedlona zostaje w nich złożoność współczesnego świata, w którym wielość form obrazowania nieuchronnie zmierza w kierunku dominacji cyfrowych technik reprodukcji, przetwarzania i kreowania obrazów. W dobie digitalnej rewolucji ikonicznej malarstwo jawić się może jako relikt dawnego, nawet „przedanalogowego” systemu produkcji przedstawień. Niemniej dla Zbigniewa Romańczuka stanowi ono wciąż podstawową formę ekspresji twórczej, choć permanentnie ewoluuje jego podejście do malarskiej materii. Dzieła artysty swoją genezę mają w dotychczasowym malarskim procesie myślowego konstruowania obrazu, technologiczne zapośredniczenie sprawia jednak, że stanowią one swoistą wyprawę poza malarstwo w stronę malarskości obrazu cyfrowego. Hybrydyczność procesu twórczego objawia się w zestawieniu tradycyjności artefaktu – blejtram i płótno – z wykorzystaniem nowych technologii – grafiki komputerowej i druku cyfrowego – jako narzędzi edycji i wytworzenia obrazu. Dotychczasowy ekspresyjny malarski idiom artysty, istotę którego stanowi swoboda dynamicznego połączenia kolorów i kształtów, w zetknięciu z cyfrowym medium edycji obrazu uporządkowany zostaje w system geometrycznych form barwnych. Procesy obrazowe warunkowane są właściwościami strukturyzacji barwnej materii malarskiej w oparciu o zapis cyfrowy, będący rodzajem formalnego języka, przy pomocy którego tworzony jest komunikat wizualny, stanowiący zapis relacji pomiędzy kształtem i wielkością modułu a barwą, dynamiką układów, zmiennością rytmów i proporcji między formami, zastosowanymi połączeniami kolorystycznymi. Wykorzystanie w procesie twórczym technologii cyfrowej umożliwia ukształtowanie struktury obrazu według geometrycznych podziałów płaszczyzny w oparciu o moduły kwadratów, harmonię i dysharmonię elementów, proporcje i równowagę, wielokrotność powtarzania form graficznych. Zestawienia modułów eksplorują pole wzajemnego oddziaływania plam barwnych i ich emocjonalnego oddziaływania na widza. W kilku pracach rytmiczna intensyfikacja impulsów wizualnych poprzez kontrastowość kolorów wybranych przez artystę powoduje wrażenie wibrowania powierzchni obrazowej, efektu zbliżonego do działań twórców op-artu. W monochromatycznej kolorystyce utrzymane są natomiast obrazy „pikselowe”, zbudowane z najmniejszych elementów formotwórczych elektronicznej tekstury obrazu. Nieprzejrzystości obrazu cyfrowego przeniesionego w obszar materii malarskiej towarzyszy tutaj wizja ukrytego, podlegającego nieustannym przeobrażeniom, wnętrza obrazu, złożonego z tych malutkich cząsteczek - pikseli. Pikselowa siatka, kratownica, wyznaczająca geometryczny podział płaszczyzny obrazu bliska jest ideowym koncepcjom i doświadczeniom neokonstruktywizmu oraz malarstwa systemowego, nawiązuje do teorii i praktyki artystycznej hard edge, minimalizmu oraz współczesnego design’u. Przede wszystkim budzi jednak konotacje z nurtem neoabstrakcyjnej geometrii (neo-geo) przypadającym na lata 80-te ubiegłego wieku nazywane swoistym (postmodernistycznym) renesansem sztuki geometrycznej1. W aktualnych działaniach artystycznych Zbigniew Romańczuk zdecydowanie odchodzi od charakterystycznej dotąd w jego twórczości inspiracji otaczającą rzeczywistością na rzecz eksperymentu z cyfrową obróbką form graficznych. Ta tendencja zdaje się pogłębiać w jego ostatnich pracach, niemniej spoiwem łączącym całokształt dorobku artysty niezmiennie pozostaje nieskrępowana radość tworzenia i eksplorowanie malarstwa jako formy ekspresji twórczej. Stąd wykorzystanie nowych mediów postrzegam jako kolejną próbę „mocowania się” z malarstwem jako sztuką tworzenia obrazu. Za ich pomocą Romańczuk kontynuuje proces – powiadając za Piotrem Zawojskim - „emancypowania czystej wizualności”2. To ona sama stanowi dlań nadrzędną wartość, stając się treścią przekazu odwołującego się do zmysłowego odbioru, nieobciążonego siatką kulturowych czy też dyskursywnych odniesień. Intensywność tych działań przeniesiona została w przestrzeń prezentacji omawianych prac. Artysta eksploruje neutralność powierzchni wystawienniczej, anektując ściany galerii oraz wprowadzając własną logikę prezentacji, w której przedmiotom użytkowym nadane zostało znaczenie komplementarne do prezentowanych obrazów. Widz umieszczony zostaje wewnątrz relacyjnej struktury obiektów, których zestawienie stanowi rodzaj doświadczenia z czysto formalnymi aspektami obrazowania, ale przede wszystkim służy „wytworzeniu” zindywidualizowanej przestrzeni prezentacji prac. Taka ingerencja spowodowała, że rytmiczne i kolorystyczne podziały płaszczyzny obrazów uzyskały efekt wielowymiarowości, a całość ekspozycji nabrała charakteru swoistej malarskiej instalacji.

 

Anna Musiał-Gąsiorowska

1 M. Auping, Abstraction. Geometry. Painting – Selected Geometric Abstract Painting In America Since 1945, Albright-Knox Art Gallery, New York 1989, s. 18

2 P. Zawojski, Sztuka obrazu i obrazowania w epoce nowych mediów, Oficyna Naukowa, Warszawa 2012, s. 27

ZPAP Okręg Szczeciński ul. Koński Kierat 14
71-563 Szczecin